اگر همین الان دندانتان را کشیدهاید و این مقاله را میخوانید، اول یک خبر خوب: بیشتر آدمها بعد از کشیدن دندان، با چند مراقبت ساده، ظرف چند روز حالشان کاملاً خوب است. کافی است بدانید در هر مرحله دهانتان دارد چه کاری میکند و چطور میتوانید کمکش کنید.
بلافاصله بعد از کشیدن دندان
وقتی از مطب بیرون میآیید، یک تکه گاز روی محل کشیدن گذاشته شده است. کار این گاز فشار آوردن روی حفره است تا خونریزی بند بیاید و لخته تشکیل شود:
- گاز را ۳۰ تا ۴۵ دقیقه محکم و بیوقفه گاز بگیرید. مدام برش ندارید تا ببینید خون بند آمده یا نه؛ هر بار برداشتن، لختهی تازه را به هم میزند.
- اگر بعد از برداشتن گاز هنوز خونریزی دارید، یک گاز تمیز تازه را تا کنید، روی محل بگذارید و ۳۰ دقیقهی دیگر گاز بگیرید. یک کیسهی چای سیاه خیس و خنک هم بهجای گاز کمک میکند؛ مادهای که در چای هست به بند آمدن خون کمک میکند.
- کمی خونابهی صورتی در بزاق تا ۲۴ ساعت طبیعی است و جای نگرانی ندارد.
- تا وقتی بیحسی تمام نشده، چیزی نخورید و مراقب باشید لب، گونه و زبانتان را گاز نگیرید؛ بچهها را در این مدت بیشتر زیر نظر داشته باشید.
لختهی خون؛ مهمترین چیز در روزهای اول
بعد از کشیدن دندان، حفرهی خالی با خون پر میشود و این خون به لخته تبدیل میشود. این لخته دقیقاً مثل یک چسب زخم طبیعی عمل میکند: روی استخوان و انتهای عصبها را میپوشاند، جلوی ورود غذا و میکروب را میگیرد و داربستی میشود که لثه و استخوان تازه رویش ساخته شوند. تقریباً همهی «نکن»های روزهای اول برای این است که این لخته جابهجا نشود.
زمانها برای کشیدن دندان ساده است؛ در جراحی دندان عقل ممکن است کمی طولانیتر باشد. گزینهی آخر نشان میدهد وقتی لخته از دست برود چه اتفاقی میافتد.
۲۴ ساعت اول؛ چه بکنیم و چه نکنیم؟
روز اول حساسترین روز است. این فهرست را جایی بگذارید که جلوی چشمتان باشد:
- دهان را آب نکشید و تف نکنید. مکیدن و فشار تف کردن لخته را از جا میکَند. بزاق را قورت دهید.
- با نی چیزی ننوشید و سیگار، قلیان یا ویپ نکشید؛ مکش، دشمن شمارهی یک لخته است.
- کمپرس سرد: یک کیسهی یخ پیچیده در حوله را ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی گونه بگذارید و ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بردارید؛ در چند ساعت اول این کار را تکرار کنید.
- سرتان را بالاتر نگه دارید؛ شب اول با یک بالش اضافه بخوابید.
- غذای نرم و ولرم بخورید، نه داغ، و سمت مقابل دهان بجوید.
- ورزش سنگین، سونا و حمام خیلی داغ را کنار بگذارید.
- داروها را همانطور که دندانپزشک نوشته مصرف کنید؛ اولین دوز مسکن را قبل از رفتن کامل بیحسی بخورید تا درد غافلگیرتان نکند.
روزبهروز تا یک هفته بعد
هر روز که میگذرد، محدودیتها کمتر میشود. این راهنما کمک میکند بدانید هر روز چه انتظاری داشته باشید:
روی هر روز بزنید تا ببینید چه کارهایی مجاز است و از چه کارهایی باید پرهیز کنید.
چه بخوریم؟
در دو سه روز اول، غذاهای نرم، ولرم و بیادویه بهترین انتخاباند. خوشبختانه آشپزخانهی ما پر از چنین غذاهایی است:
- ماست، دوغ بدون گاز، شیر و فرنی.
- سوپ و آش ولرم (نه داغ)، بدون تکههای درشت و سفت.
- پورهی سیبزمینی، تخممرغ نیمرو یا همزده، کتهی نرم.
- موز رسیده و کمپوت نرم.
- بستنی ساده، بدون مغز و تکههای سفت، با قاشق.
تا چند روز از خوراکیهای سفت و ریز مثل آجیل، تخمه، چیپس، پفک و برنج دانهدانهی خشک پرهیز کنید؛ اینها راحت داخل حفره گیر میکنند. غذاهای خیلی داغ، تند و ترش هم محل زخم را میسوزانند. نوشیدنیهای گازدار را هم در روز اول کنار بگذارید.
درد و ورم؛ چقدر طبیعی است؟
کمی درد و ورم بعد از کشیدن دندان کاملاً طبیعی است، مخصوصاً اگر دندان با جراحی یا سختی کشیده شده باشد. الگوی معمول این است: درد و ورم در روز دوم و سوم به بیشترین مقدار میرسد و از آن به بعد هر روز کمتر میشود. ممکن است کمی کبودی روی گونه هم ببینید که طی یک هفته محو میشود.
- در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول، کمپرس سرد به کم شدن ورم کمک میکند. بعد از آن، اگر ورم مانده، کمپرس گرم ملایم مفیدتر است.
- مسکنها را طبق دستور و سر ساعت بخورید، نه فقط وقتی درد زیاد شد.
- اگر آنتیبیوتیک نوشته شده، دورهاش را کامل کنید، حتی اگر حالتان خوب شد.
خشکی حفره؛ عارضهای که باید بشناسید
گاهی لختهی خون زودتر از موعد از حفره بیرون میآید یا اصلاً درست تشکیل نمیشود. به این حالت «خشکی حفره» (دِرای ساکِت) میگویند. استخوان و عصبها بیمحافظ میمانند و درد شدیدی ایجاد میشود. نشانههایش مشخص است:
- درد شدید و ضرباندار که معمولاً روز دوم تا چهارم شروع میشود، یعنی درست وقتی که باید بهتر میشدید.
- دردی که به گوش، شقیقه یا گردن همان سمت تیر میکشد و با مسکن معمولی آرام نمیشود.
- مزهی بد یا بوی بد دهان.
- حفرهای که خالی به نظر میرسد و بهجای لختهی تیره، استخوان سفید در آن پیداست.
خشکی حفره خطرناک نیست، اما خیلی دردناک است و خودبهخود دیر خوب میشود. اگر این نشانهها را دارید، برگردید؛ دندانپزشک حفره را تمیز و پانسمان دارویی میکند و معمولاً درد در همان روز آشکارا کم میشود. سیگار، مکیدن و تف کردن، قرصهای ضدبارداری و کشیدن دندانهای عقل پایین، احتمالش را بیشتر میکنند.
اگر دندان عقل کشیدهاید
کشیدن دندان عقل، مخصوصاً وقتی نهفته است و با جراحی خارج میشود، معمولاً ورم و محدودیت باز کردن دهان بیشتری دارد. اینها طبیعی است و طی یک هفته کم میشود. اگر بعد از رفتن بیحسی، بیحسی یا گزگز لب، چانه یا زبان تا روز بعد ادامه داشت، حتماً به دندانپزشک خبر دهید.
بعدش چه؟ جای خالی را فراموش نکنید
اگر دندانی غیر از دندان عقل کشیده شده، بهتر است برای پر کردن جایش هم برنامه داشته باشید؛ رها کردن جای خالی باعث جابهجایی دندانهای کناری و تحلیل استخوان میشود. دربارهی گزینهها در مقالهی ایمپلنت یا بریج؛ برای جای خالی یک دندان کدام بهتر است؟ مفصل نوشتهایم. گاهی بهترین زمان برای ایمپلنت، چند ماه بعد از کشیدن است و گاهی میشود همان روز تصمیم گرفت.
در ساسان کلینیک
بخش دندانپزشکی ساسان کلینیک در سلمانشهر، شنبهها، یکشنبهها، دوشنبهها و پنجشنبهها از ۱۰ صبح تا ۸ شب پذیرش دارد. برای کنترل بعد از کشیدن دندان، کشیدن بخیه یا بررسی درد، کافی است درخواست نوبت بدهید. اگر شب یا روزهای دیگر خونریزی یا ورم شدید داشتید، پزشک عمومی کلینیک شبانهروز در دسترس است.
